((چارلز داروین)) و پاسخ این سوال : ((ما از کجا آمده ایم؟))

۱۳۸ سال پیش در چنین روزی دانشمندی چشم از جهان فروبست که بسیاری او را بزرگ‌ترین دانشمند تاریخ بشریت می‌دانند. چارلز داروین برای یکی از مهم‌ترین سوالاتی که همیشه ذهن بشر را به خود مشغول کرده بود پاسخی علمی یافت. اینکه ما از کجا آمده‌ایم. امروزه زیست‌شناسی تکاملی زیربنای اصلی بسیاری علوم از ژنتیک و داروسازی گرفته تا انسان‌شناسی می‌باشد. در وب‌سایت آکادمی ملی علوم آمریکا (معتبرترین نهاد علمی دنیا) ذکر شده که شواهد علمی موجود برای نظریه تکامل به اندازه شواهد موجود برای نظریه گردش زمین به دور خورشید هست. با وجود تمام شواهد علمی، در ایران به نظریه تکامل بیشتر در کتب دینی و با نگاهی منفی به عنوان نظریه‌ای نادرست پرداخته می‌شود. در ترکیه هم چند سال پیش دولت اردوغان نظریه تکامل را از کتب درسی حذف کرد. در آمریکا هم در سال ۲۰۰۵ مومنین مسیحی پنسیلوانیا سعی کردند نظریه‌ای با عنوان خلقت هوشمندانه را به عنوان نظریه موازی نظریه تکامل به کتب درسی اضافه کنند اما چون قانون اساسی آمریکا اجازه تدریس هیچگونه مطلب دینی یا مطلب غیرعلمی را در مدارس دولتی نمی‌دهد، با شکایت یکی از والدین کار به دادگاه کشید و در دادگاه با ارائه مدارک علمی از سوی برجسته‌ترین اساتید دانشگاهی آمریکا، نظریه خلقت هوشمندانه به عنوان نظریه‌ای که با هیچگونه شواهد علمی سازگار نیست، نتوانست راه خود را به کتب درسی آمریکا باز کند.

یوگرافی چارلز داروین (زندگی دانشمندان)
در زندگی نامه ی چارلز داروین اینگونه آمده است که: چارلز داروین نظریه‌ پرداز تئوری تکامل ارگانیک به وسیله انتخاب اصلح در طبیعت، در روز ۱۲ فوریه ۱۸۰۹ (همان روزی که ابراهام لینکلن به دنیا آمد) در سافربوری انگلستان دیده به جهان گشود. وی در شانزده سالگی برای تحصیل در رشته پزشکی وارد دانشگاه ادینبورو شد ولی پس از چندی پزشکی و تشریح برایش کسل‌ کننده شد. به همین دلیل خود را به کمبریج منتقل کرد تا برای ورود به کسوت روحانیت به تحصیل بپردازد. اما در کمبریج اشتغال به فعالیت هایی مانند سوارکاری و تیراندازی از تحصیل خشک و خسته‌ کننده به مذاق چارلز داروین خوش‌ تر آمد. با وجود این موفق شد یکی از اساتید خود را قانع نماید که او را به عنوان طبیعی دان در سفر اکتشافی کشتی «بیل» همراهی کند. پدر داروین در ابتدا به این دلیل که چنین سفری بهانه خوبی برای فرزندش خواهد بود که کار اصلی خود را باز هم به تعویق اندازد با مسافرت او مخالفت کرد ولی از آنجا که آن سفر مهمترین سفر اکتشافی دریایی در تاریخ علوم غرب بود داروین پیر ترغیب شد با سفر پسرش موافقت نماید.
چارلز داروین بیست و دو ساله در سال ۱۸۳۱ سفر خود را با کشتی «بیل» آغاز کرد سفر دور دنیای «بیل» پنج سال طول کشید و سرنشینان آن طی این مدت بدون هیچ‌ گونه عجله و شتابی گوشه و کنار سواحل آمریکای جنوبی را در نوردیدند، جزایر گم شده‌ ی «گالاپاگو» را کشف کردند و از جزایر بسیاری در اقیانوس آرام، اقیانوس هند و اقیانوس اطلس جنوبی دیدن نمودند. داروین در طول این سفر با عجایب طبیعی فراوانی روبه‌ رو شد. قبایل بدوی را دید، فسیل‌ های گوناگون فراوانی به دست آورد و گونه‌ های بی‌ شمار گیاهی و حیوانی را مورد بررسی قرار داد. او در مورد هر چیزی که مشاهده می‌ کرد یادداشت‌ های با ارزشی برمی‌ داشت. این یادداشت‌ ها اساس کارهای بعدی او قرار گرفت. اصول نظریه‌ های او از این یادداشت‌ ها که شواهد و قرائن ارزشمندی برای شکل‌ گیری تئوری‌ های آینده او بودند، استخراج شد.
چارلز داروین در سال ۱۸۳۶ به انگلستان بازگشت و در خلال بیست سال بعد کتابهایی را تألیف و منتشر کرد که باعث شهرت و معروفیت او به عنوان یک زیست‌ شناس برجسته در کشورش شد.
داروین پس از مطالعات و بررسی‌ هایی که در خلال سفر پنج‌ ساله‌ اش داشت در سال ۱۸۳۷ شخصاً متقاعد شد اشکال انواع حیوانی و گیاهی ثابت نبوده بلکه در طول دوره‌ های زمین‌ شناسی تکامل یافته‌ اند. البته در آن زمان داروین هیچ‌ گونه تصوری در باب علت این امر نداشت. در سال ۱۸۳۸ چارلز داروین اثر مهم مالتوس «مقاله‌ ای در باب منشأ جمعیت» را مطالعه کرد. مطالعه این کتاب راهگشای اثبات نظریه انتخاب اصلح در طبیعت از طریق تنازع بقا، برای داروین شد. حتی پس از آنکه داروین اصل تئوری انتخاب اصلح را تنظیم و از هر جهت آماده نمود برای چاپ و انتشار آن تعجیل نکرد. او دریافته بود که تئوری او با مخالفت‌ های شدیدی مواجه خواهد گردید. بنابراین بر آن شد که مدت زمان بیشتری را با دقت و وسواس صرف جمع‌ آوری و مرتب کردن شواهد و قرائن و دلایل برای دفاع از نظریه خود بنماید.
چارلز داروین در سال ۱۸۴۲ خلاصه‌ای از تئوری خود را آماده کرد و تا سال ۱۸۴۴ همچنان روی متن کامل آن کار می‌ کرد. در ماه ژوئن ۱۸۵۸ داروین که هنوز سرگرم کم و زیاد کردن مطالب اثر بزرگ خود و تجدید نظر در مندرجات آن بود دست نوشته‌ ای از «آلفرد راسل والاس» طبیعی‌ دان انگلیسی که در آن هنگام در جزایر هند غربی مشغول مطالعات علمی بود دریافت کرد. این دست‌ نوشته حاوی خلاصه‌ ای از تئوری تکامل والاس بود که اصول آن تفاوتی با تئوری تکامل داروین نداشت. والاس مستقلاً و بدون اطلاع از کارهای داروین تئوری خود را تنظیم و قبل از چاپ و انتشار برای بهره‌ گیری از نظریات و احیاناً انتقادات داروین، که اکنون دیگر دانشمندی برجسته و صاحب منزلت به شمار می‌ آمد برای او فرستاده بود. وضعیت بغرنجی پیش آمد که می‌ توانست به مشاجره و درگیری نامطبوعی برای اثبات پیشگام بودن هر یک از آنان در ارائه تئوری تکامل منجر گردد، اما به جای وقوع چنین وضع نامطلوبی یک ماه بعد مقاله والاس و خلاصه‌ ای از کتاب داروین به شکل یک کار مشترک به یک هیئت علمی ارائه شد.
عجیب آنکه ارائه این تئوری در آن هنگام توجه زیادی را جلب نکرد اما انتشار کتاب «اصل انواع» داروین در سال بعد باعث برانگیخته شدن خشم و عصبانیت در محافل علمی انگلستان شد. در واقع آثار چارلز داروین «اصل انواع به وسیله انتخاب طبیعی» و «حفظ نوع برتر در تنازع بقا» با چنان گستردگی و قوت در بین دانشمندان و مردم عادی مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت که در مورد هیچ یک از آثار علمی منتشر شده نظیر و مانندی ندارد. در سال ۱۸۷۱ در حالی که هنوز بحث و جدل پیرامون کتابهای قبلی داروین به شدت ادامه داشت وی کتاب جنجال‌ برانگیز خود «نژاد انسان و انتخاب در رابطه با جنسیت» را منتشر کرد. طرح این نظریه که انسان را از نسل نوعی میمون است در این کتاب کافی بود تا لهیب سرکش مخالفت‌ ها و مجادله‌ های علمی را که در پی انتشار کتابهای قبلی داروین برافروخته شده بود، مشتعل‌ تر نماید.
داروین شخصاً در هیچ ‌یک از مباحثات علمی برای دفاع از نظریه‌ های خود شرکت نمی‌ کرد. شاید به این دلیل که پس از بازگشت از سفر دریایی دور دنیا، به علت ابتلا به بیماری «چاگاس» بیماری ناشی از نیش حشرات آمریکای جنوبی، سلامتی او دچار اختلال شده و از نظر مزاجی در وضع خوبی قرار نداشت. به علاوه حامیان تئوری تکامل از جمله «توماس هاکزلی» مناظره‌ گر چیره‌ دست سرسختانه از تئوری‌ های داروین دفاع می‌ کردند. سرانجام تا هنگام مرگ داروین به سال ۱۸۸۲ صحت تئوری‌ های او مورد پذیرش و قبول اکثریت عمده علما و دانشمندان قرار گرفته بود.
داروین صاحب اصلی تئوری تکامل انواع نبود. قبل از او افراد دیگری نیز چنین نظریه‌ ای را ارائه داده بودند که از جمله آنها می‌ توان از «جین لامارک» طبیعی‌ دان فرانسوی و «اراسموس داروین» پدر بزرگ چارلز داروین نام برد. اما نظریه‌ های این افراد هرگز مورد قبول جوامع علمی قرار نگرفت زیرا صاحبان این نظریه‌ ها نمی‌ توانستند توضیح قانع‌ کننده‌ ای در مورد اینکه تکامل چگونه انجام یافته است ارائه دهند. نقش عمده چارلز داروین در این ماجرا نه تنها نشان دادن مکانیسم چگونگی انجام مراحل (تکامل انتخاب اصلح) بود بلکه توانست شواهد و قرائن قانع‌ کننده فراوانی را در دفاع از نظریاتش نیز ارائه نماید.
این نکته نیز قابل توجه است که تئوری‌ های داروین بدون اتکا به تئوری ژنتیک شکل گرفته بود و یا بهتر است گفته شود در آن زمان کسی از تئوری ژنتیک اطلاعی نداشت. در زمان داروین هیچ کس نمی‌ دانست چگونه خصیصه‌ ها و ویژگی های نسلی به نسل بعد منتقل می‌ شود. البته در همان سال‌ هایی که داروین مشغول تألیف و انتشار کتابهای تاریخ‌ ساز خود بود. گریگوری مندل نیز روی قوانین وراثت کار می‌ کرد. کار مندل که بخوبی مؤید نظریه‌ های داروین بود، تا سال ۱۹۰۰ به کلی نادیده گرفته شد. تا آن زمان تئوری‌ های داروین دیگر جای خود را در محافل علمی باز کرده و کاملاً مورد پذیرش قرار گرفته بود. به این ترتیب برداشت کنونی ما از نظریه تکامل که ترکیبی از قوانین وراثت ژنتیکی و انتخاب اصلح می‌ باشد به مراتب کامل‌ تر از تئوری اولیه داروین است.
تأثیر و نفوذ داروین در اندیشه و تفکر انسانی بسیار گسترده و وسیع است. در زمینه علمی محض او در علم زیست‌ شناسی تغییری بنیادین ایجاد کرد. اصل انتخاب اصلح در واقع اصل گسترده و دامنه‌ داری است که در تمام زمینه‌ های دیگر مانند انسان‌ شناسی، جامعه‌ شناسی علوم سیاسی و اقتصادی کاربرد دارد و مورد استفاده قرار گرفته است.
تأثیر تئوری‌ های چارلز داروین بر اندیشه و تفکر مذهبی مهمتر از تأثیر آن در زمینه‌ های علمی و جامعه‌ شناسی می‌ باشد. در زمان چارلز داروین و سال‌ ها پس از آن مسیحیان معتقد بر این باور بودند که قبول نظریه داروین بر اعتقادات مذهبی ضربه می‌ زند و آن را سست می‌ کند. این وحشت و دلهره آنان شاید به دلایلی قابل توجیه بود. هر چند عوامل دیگری نیز در سست شدن بنیان‌ های اعتقاد مذهبی دخالت داشت. البته داروین خود فردی ملحد و بی‌ دین شده بود.
حتی از دیدگاه غیرمذهبی تئوری داروین تغییر عمده‌ ای در طرز تفکر بشر درباره دنیا به وجود آورد. از آن پس دیگر به نظر نمی‌ رسد که انسان به عنوان یک مجموعه دائر مدار و مرکز و کانون طبیعت و جهان باشد. اکنون ما باید خود را گونه‌ ای مشابه انواع دیگر حیوانات بدانیم و این احتمال را از نظر دور نداریم که گونه‌ ی بشری نیز روزی ممکن است به کلی منقرض شود.
در نتیجه کار چارلز داروین این نظریه هراکلیتوس که «هیچ چیز جز تغییر و دگرگونی دائمی و پایدار نیست» مقبولیت بیشتری یافت. واژه‌ های داروین مانند «تنازع بقا» و «بقای اصلح» اکنون در محاورات روزانه جای گرفته است. کامیابی تئوری تکامل در روشن کردن اصل و ریشه نژاد انسان این نظریه را تقویت کرد که علم می‌ تواند پاسخگوی تمام مسائل طبیعی باشد ولی هزاران دریغ و افسوس که علم به تنهایی قادر به پاسخگویی مشکلات بشری نیست.
بدیهی است تئوری‌ های داروین حتی اگر شخص او وجود نمی‌ داشت به همین شکل مطرح و اثبات می‌ شد. با توجه به کارهای والاس این نکته در مورد چارلز داروین بیش از دیگر شخصیت‌ های این کتاب مصداق دارد. با تمام اینها داروین بود که با آثار خود تغییرات بنیادین در زیست‌ شناسی و انسان‌ شناسی به وجود آورد و نظر ما را نسبت به مکان و جایگاه انسان در جهان تغییر داد.